این مقاله دارای 14صفحه می باشد

شهرسازی

تاريخچه شهر وشهر سازي در ايران

ملل شرق با توجه به قدمتشان ، داراي گنجينه هاي ارزشمند از تمدن بشري هستند و شهر نيز به عنوان يكي از آثار و در واقع مهد آثار مختلف تمدن در اين جوامع مطرح است .

كشور ايران به دليل سابقه طولاني تمدن از اين آثار بي بهره نبوده و حفاري هاي باستان شناسي و مطالعات اخير نشان داده كه تمدن ايراني از خود آثار بي شماري گذاشته است .شهر سازي و يا به عبارت ديگر شهر نشيني در ايران به 3 دوره عمده قابل تقسيم است .

شهر سازي دوران باستان

شهر سازي بعد از ظهور اسلام

شهر سازي عصر جديد

شهر سازي دوران باستان  

شهر هاي دوران باستان در ايران بدلايل نظامي ، مذهبي و يا اهميت اقتصادي بنا مي شدند.در هر صورت وقتي شهري شكل مي گرفت همواره افرادي از سوي حاكم وقت در آن سكونت داشتند. در دوره پيش از اسلام عناصر عمده ساخت شهر عبارت بودند از :

-     كهندژ، كه جايگاه و سكونتگاه پادشاهان و درباريان بود و اغلب در بهترين نقطه و در بالاترين مكان نسبت به ساير مكانهاي شهر قرارگرفته بود.

-      شارستان، كه سكونتگاه ديوانيان ، اشراف و سپاهيان بود.اين بخش از شهر در دوران پارتيها كه نظام طبقاتي وضع ويژه اي داشت از اهميت بسزائي برخوردار بود.

-      سواد(حومه ) كه سكونتگاه كشاورزان و پيشه وران بود . اين حومه ها از نظر كار كردي چنان در ارتباط بافضاي شهر ي بود كه گاهي احداث و سازماندهي آن همراه با بناي شهر صورت ميگرفت .

-     ميدان ، كه در شهرهاي پيش از اسلام قبل از اينكه فضاي اجتماعي باشد ، فضاي اداري –سياسي به شمار مي رفت و اغلب در نزديكي كاخهاي سلطنتي و مراكز مهم سياسي شكل مي گرفت .

-      بازار، كه در اغلب شهر هاي ايرانمحلي براي دادو ستد و خريد وفروش كالاها بود .ولي تا دوره ساسانيان از اهميت زيادي برخوردار نبود ، با اين حال به عنوان يكي از فضاهاي اصلي شهر بشمار مي رفت .

 شهرهاي پس از ظهور اسلام

پس از ظهور اسلام و دگرگوني عميق اجتماعي ناشي از آن ، شكل شهرهاي ايران تغيير يافت . عناصر شهري در ايندوره عبارت بودنداز : محله ، بازار، مسجد، مدرسه ، ميدان ، ارگ ، بارو، وگذر كه هر يك نقش خاص خود را درزندگي اجتماعي ، اقتصادي و اداري شهر دارا بودند.شكل شهرها از سه اصل عوامل طبيعي ، اقتصادي، اجتماعي واداري ، نظامي تبعيت مي نمود. با اين حال تقريباً همگي در دارا بودن سه نكته شاخص مشترك بودند كه عبارتند از :

-         كهندژ

-          شارستان

-          ربض

ساخت خطي اغلب شهر هاي ايران بسادگي امكانتوسعه تدريجي را فراهم مي ساخت.البته بازار در اين توسعه نقش بسزائي داشت .در شهرهاي توليدي – بازرگاني ، بازار از ابتداي مهمترين دروازه يا دروازه هائي كه در راههاي بازرگاني قرار داشته شروع مي شد و تا مركز شهر پيش مي رفت گسترش شهر منجر به وسعه فضاي كالبدي بازار در ابتداي راه يا راههاي اصلي مي شد .مكان يابي و نحوه توزيع همه عناصر وفضاهاي عمومي بر پايه سادگي و سهولت دسترسي و يا در مجاورت بودن با مركز اقتصادي اجتماعي استوار نبود. بلكه همجواري و تناسب فضاها و فعاليت ها نيز مطرح بود.

...

<<<بیشتر مقالات سایت که اعضا به آن دستیابی پیدا می کنند با ذکر منبع می باشند.>>>

دان لود کامل

   توجه: برای دریافت رمز مقالات باید به عضویت دهکده خاله فر درآمده باشید.