دوره آموزشي كنترل فرآيند آماري

1- مقدمه:

 براي پيشرفت در دنياي اقتصاد و رقابت امروز ،توليدكنندگان ، تامين كنندگان ، سازمانهاي فروشنده و بازرگاني ميبايست تمام توجه خود را برروي بهبود مستمر (Continuous Improvement) متمركز نمايند و دائماٌ به دنبال راههاي مؤثرتر و كاراتر جهت بهبود محصولات و خدمات خود باشند.

 در اين دوره ما درصدد هستيم كه يكي از روشهاي مهم و كليدي در بهبود را معرفي نموده و راههاي پياده سازي آن را آموزش دهيم . روش و ابزار مورد نظر كنترل آماري فرآيند (SPC)  نام دارد، روشي كه در جوامع صنعتي به وفور مورد استفاده قرار  مي گيرد و سالها قبل امتحان خود را پس داده است . به نحوي كه اين ابزار در حال حاضر ديگر به عنوان يك وسيله و ابزار بهبود مد نظر نمي باشد بلكه به عنوان يك  الزام در نظر گرفته مي شود.

 لزوم انجام  SPCو همچنيـن ضرورت استفاده از  كنـتـرل فرآيند به خاطـر اين است كه در واقـع ما به جاي آشكارسازي ( Detection ) عيوب به دنبال پيشگيري ازعيوب (  Prevention ) مي باشيم. در واقع آشكار سازي به مفهوم كنار آمدن با ضايعات بوده و پيشگيري به مفهوم اجتناب از ضايعات و دوباره كاري و بروز عيب مي باشد.

 در واقع ما با استفاده از SPC به دنبال ايجاد سيستم كنترلي همراه با بازخورد (Feed Back) مي باشيم يعني ما علاوه بر اين كه مي خواهيم از صداي مشتري ( Voice Of Customer ) جهت بهبود فرآيند استفاده كنيم مي خواهيم از صداي فرآيند (  Voice Of Process) نيز در جهت كنترل و بهبود فرآيند استفاده كنيم.

ما در طي اين دوره آموزشي ، ابتدا بعضي از ابزار مهم و كليدي را معرفي مي كنيم ، سپس به معرفي و بررسي نمودارهاي كنترل مربوط به مشخصه هاي كمي و وصفي مي پردازيم و يكي از مهمترين نموارها يعني نمودار را تشريح مي نماييم.

در اين جا چندين نكته مهم را قبل از آغاز بحث يادآوري مي كنيم:

الف ـ جمع آوري داده ها و استفاده از روشهاي آماري براي تفسير آنها ، هدف نيست بلكه هدف اصلي درك بيشتر فرآيندها و شناخت فرآيند مي باشد.

ب ـ SPC براي كنترل فرآيند مي باشد . متاسفانه در اكثر كارخانجات تصور بر اين است كه SPC  بايد فقط براي قطعات استفاده شود. ولي بايد توجه شودكه كاربردSPC  براي بهبود فرآيند مي باشد . استفاده از  SPC جهت كنترل محصول و خروجي فقط بايد به عنوان گام اول در نظر گرفته شود. توجه كنيد كه نقطه اصلي توجه ما فرآيندي است كه محصول و خروجي را توليد مي نمايد.

 ج ـ نكته مهم ديگر اين است كه داده هايي كه  جهت تحليل فرآيند استفـاده مي شونـد بايـد از سيستـم اندازه گيري بدست آمده باشد كه كفايت و قابليت آن محرز شده باشد يعني داراي كفايت كافي جهت تحليل فرآيند توليد باشد.

 2- هدف وكاربرد فنون آماري

هدف اصلي فنون كنترل آماري فرآيند ، بهبود مستمر فرآيند توليد است .

كاربرد روشهاي آماري در كنترل كيفيت شامل موارد زير مي شود :

الف - فنون كنترل كيفيت آماري                *هدف : كنترل مشخصات محصول (SQC)

ب - فنون كنترل آماري فرآيند                   *هدف :كنترل مشخصات فرآيند (SPC)

 3-: مفاهيم پايه اي

3-1-كيفيت: رسيدن و بالاتر رفتن از خواسته ها و انتظارات بيان شده و بيان نشده مشتري با كمترين هزينه و بالاترين قابليت اطمينان

3-2-SPC‌ : عبارتست از يك روش قانونمند و عملي براي نشان دادن و كنترل فرآيندهاي ( توليدي / خدماتي ) با استفاده از علم آمار

3ـ3ـ پراكندگي (Variation): هيچگاه دو ماده را نمي توانيد بيابيد كه در ذات خود يكسان باشند، اين اصل براي محصولات نيز درست است. اين عدم تجانس بين دو محصول يا دو قطعه براي مشخصه هاي يكسان ، پراكندگي ناميده مي شود. ما دو نوع پراكندگي داريم :

3-3-1- پراكندگي ناشي از علل عمومي ( تصادفي ، ذاتي )    Variation due to common cause               

علل تصادفي پراكندگي عللي مي باشند كه داراي ويژگيهاي زير هستند : 

 a- تعداد آنها در فرآيند زياد مي باشد.

b-  هر كدام از اين علل سهم كوچكي در پراكندگي فرآيند دارند.

c - شناسايي آنها بسيار مشكل ميباشد.

d- بدليل c حذف آنها نيز بسيار مشكل است.

علل ذاتي مربوط به بسياري از منابع ايجاد پراكندگي در يك فرآيند مي باشد كه داراي توزيع تكرار پذير و پايدار در طول زمان است.

3-3-2- پراكندگي ناشي از علل ويژه ( خاص ، غير تصادفي )           Variation due to special cause

علل ويژه پراكندگي عللي هستند كه :

a- همانند علل تصادفي تعداد آنها در فرآيند زياد است.

b- همه داراي سهم كوچـكي هستند ولي يك يا دوتا از آنها داراي سهم بزرگتـري در پراكنـدگي مي باشند

c- شناسايي آنها ساده مي باشد.

d- حذف علل ويژه نسبت به علل تصادفي ساده تر است.

  توجه كنيد كه ميتوان بوسيله اقدامات موضعي كه توسط افرادي كه به فرآيند نزديك هستند صورت مي پذيرد، پراكندگي ناشي از علل ويژه را كاهش داد . همچنين معمولا مي توان بوسيله اقداماتي كه بر روي سيستم صورت ميپذيرد پراكندگي ناشي از علل تصادفي را كاهش داد.

 توجه كنيد كه تمام هدف ما در فعاليتهاي  SPCو بهبود مستمر شناسايي علل ويژه و كاهش پراكندگي ناشي از آنها ميباشد.

3ـ4) جامعه و نمونه (Population  And Sample )

جامعه :  مجموعه كلي همه اقلام ، جامعه ناميده ميشود.

نمونه:مجموعه اي از اقلام جامعه كه جهت بررسي و قضاوت و تحليل از جامعه گرفته ميشوند ،  نمونه ناميده مي شود.

3ـ5) متغيرهاي كمي و وصفي(Measurable And Attribute Variable ) : متغيـركمـي متغيري        قابـل اندازه گيري بوده ولي متغيـر وصفي متغيري غيرقابـل اندازه گيري و بلكه قابل شمارش مي باشد.

3ـ6) شاخصهاي مركزي و پراكندگي: همانطور كه در بالا متوجه شديد ما هميشه ميخواهيم بدانيم كه :

 a -مقدار مركزي داده ها چقدر است؟

 b - اختلاف مقادير از مركز فرآيند بطور متوسط چه مقدار است؟

 براي بررسي موقعيت مكاني و مركزي داده ها سه كميت معروف وجود دارد :

I : ميانگين                                         

Xbar =(X1+X2+...+Xn) /n = Mean=

II  : ميانهMedian = Middle point                                                                            III : مد Mod= Most  Freq.                                                                                                  

جهت درك پراكندگي معمولاٌ از دوشاخص زير استفاده مي شود:

 1= دامنه

   Range= Xmax-Xmin

 2= انحراف معيار

 4 - ابزارهاي كيفيت ( Quality Tools) :

...

دان لود کامل

   توجه: برای دریافت رمز مقالات باید به عضویت دهکده خاله فر درآمده باشید.